کامیابی پزشکیان در گرو عبور از توصیه‌محوری و پیگیری اصلاحات ساختاری ست

به گزارش خبرنگار گنجینه فارس، علی غلامی، فعال اجتماعی و پژوهشگر عرصه حکمرانی در یادداشتی نوشت: تجربه تاریخی نشان می‌دهد که موفقیت دولت‌ها نه در گرو شعار و توصیه بلکه در توانایی آن‌ها برای تصمیم‌گیری پایدار، پاسخگو و نتیجه ساز حول محور تحول‌خواهی عادلانه و حکمت سیاسی تعریف می‌شود.

نمونه ایتالیا در دهه‌های هفتاد و هشتاد میلادی شاهدی روشن بر این مدعاست؛در آن سال‌ها احزاب بزرگ با ائتلاف‌های موقت و مصلحت‌اندیشی‌های سطحی قدرت را میان خود تقسیم کردند.

در غیاب تدبیر سیاسی مؤثر، شبکه‌های رانت و نفوذ شکل گرفت و این روند اعتماد عمومی، اقتصاد و انسجام اجتماعی را در گذارهایی پرهزینه و طولانی فرسود. این تجربه ثابت کرد که بدون حکمرانی دولتی مبتنی بر قانون، شایسته گزینی و شفافیت حتی نظام‌های ریشه‌دار نیز دچار فرسایش ساختاری و اخلاقی می‌شوند.

در تاریخ معاصر ایران نیز نمونه‌های مشابهی وجود دارد. پس از جنگ تحمیلی ۸ساله ، بازسازی اقتصادی بدون توجه جدی به اصلاح نهادی و استقرار شفافیت پیگیری شد و پروژه‌هایی عمدتاً دچار رانت در اختیار حلقه‌هایی محدود قرار گرفت. در دهه هشتاد، خصوصی‌سازی بعنوان تصمیمی صحیح و انقلابی به‌جای آن‌که به تحول اقتصادی بینجامد اسیر توصیه‌محوری دولتی شد و برخی از منابع مهم ملی به انحصار گروه‌های خاص درآمد. تصمیم ارزی سال ۱۳۹۷ دولت نیز یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های اقتصادی و بی‌اعتمادی عمومی به مدیریت اقتصاد را رقم زد که پیامدهای آن همچنان ادامه دارد.

این نمونه‌ها نشان می‌دهند که انحرافات مکرر در تصمیم‌گیری و غلبه توصیه‌محوری بر عملگرایی زخمی عمیق در حافظه تاریخی ایران بر جای گذاشته است. وقتی سیاست‌گذاری کوتاه‌مدت و سلیقه‌ای جایگزین تحلیل کارشناسی و برنامه‌ریزی بلندمدت می‌شود سرمایه‌های ملی هدر می‌روند و اعتماد عمومی سست شده و نخبگان کارآمد از صحنه کنار می‌روند.

امروز ایران در میانه شرایط پیچیده داخلی و فشارهای بیرونی قرار گرفته است. تورم، کاهش قدرت خرید مردم، تحریم‌های ظالمانه و نا اطمینانی‌های سیاسی در کنار تهدیدهای بین‌المللی از جمله مکانیسم ماشه و جنگ‌افروزی‌های خصمانه جهان غرب و صهیون متوهم، کشور را به گرفتاری های ناشی از  پدیده ی هم افزایی لایه‌های متعدد بحران دچار کرده است. در چنین وضعیتی تغییر نگرش در مدیریت دولتی ضرورتی بی‌قید و شرط است. با این همه، صبر و مقاومت تاریخی مردم همراه با ملی‌گرایی اصیل و اتکا بر مکتب اخلاقی اسلام همچنان سرمایه‌ای استراتژیک است که می‌تواند پایه‌ای برای مقاوم سازی و حتی به روز رسانی حکمرانی و مدیریت تحول باشد.

با وجود این ظرفیت، استمرار رویکرد توصیه‌محور در دولت می‌تواند مشارکت اجتماعی را تهدید کند. در چنین الگویی به جای تکیه بر داده‌های معتبر و تحلیل کارشناسی، تصمیم‌گیری‌ها بر حلقه‌ای محدود از توصیه‌ها و گلایه های رُک و فشارهای بیرونی بنا می‌شود که توانایی عملی برای حل مسائل را ندارد و بپذیریم نظریه‌ها و طرح‌ها اگر در میدان آزمون و اجرا قرار نگیرند روی کاغذ در قالب شکایت، گلایه، اعتراف به درماندگی وعجز و ناله می‌مانند و مطالبات مردم را بی‌پاسخ می‌گذارند.

دکتر پزشکیان برای موفقیت باید این چرخه معیوب رفتاری در فرهنگ عمومی و سیاسی را بشکند. مدیریت در دولت او باید امیدوار،تصمیم گیرنده، پایدار، مبتنی بر شواهد، پاسخگو و نتیجه‌محور باشد. هر تصمیم باید پیش از اجرا با معیارهای روشن و در چارچوب حکمت سیاسی سنجیده شود و پس از اجرا با شاخص‌های شفاف ارزیابی گردد تا خطاها اصلاح و بحران‌ها تقلیل یابند.

تا زمانی که معیار تصمیم‌گیری و مسیر استدلالی تصمیم گیرندگان با سوال مشخص :چه چیزی درست است؟ جایگزین: چه کسی گفته است؟ نشود اصلاحات ساختاری واقعی رخ نخواهد داد.

پرسش این است که آیا پزشکیان می‌تواند در ساختار فربه و پرچالش دولت چنین تحولی را به سرانجام برساند؟
پاسخ آن است که آری، به شرط آن‌که نظم درونی دولت بر اساس آنچه درست است بنا و بازسازی شود و این به معنای تعقل راهبردی در اعمال حکمت سیاسی برای اصلاح ساختارهاست!

پایان پیام / 11285